Το τρένο του Καπιταλισμού

14 Φεβρουαρίου 2010

Άρθρο του Βασίλη Θ. Ιωαννίδη

Κάθε σοβαρός άνθρωπος στην εποχή μας δεν έχει παρά να παραδεχτεί ότι είναι μέρος του οικονομικού συστήματος του καπιταλισμού κι αυτό ανεξάρτητα από τις κομματικές του πεποιθήσεις.

Το μόνο που διαφοροποιείται, είναι πόσο βαθιά ενέχεται ο καθένας στο σύστημα αυτό, με απλούστερα λόγια, πόσο ενεργητικός είναι ο ρόλος του στη λήψη αποφάσεων για τις ζωές τρίτων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αθωώνεται ο απολαμβάνων παθητικά τα προνόμια μιας δικαιϊκής κατάστασης που είναι πραγματικά άδικη για πολλούς άλλους συνανθρώπους μας.

Να σημειωθεί ότι η λέξη συνάνθρωπος αναφέρεται εδώ με την ευρεία της έννοια και άρα δεν πρέπει να συγχέεται με τη λέξη συνέλληνας. Αυτό σημαίνει ότι την ίδια στιγμή που στην Ευρώπη έχουμε κεκτημένα δικαιώματα ως προς την εργασία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη διαβίωση, στα περισσότερα κράτη του πλανήτη παλεύουν ακόμη για τα στοιχειώδη, δηλαδή το ψωμί, την παιδεία και την ελευθερία.

Τούτο δεν συμβαίνει μόνο επειδή οι οικονομικοπολιτικές συνθήκες δεν υπήρξαν για αυτούς το ίδιο ευνοϊκές όπως για τις χώρες του αναπτυγμένου κόσμου, αλλά και επειδή τα ισχυρά κράτη υπόσκαψαν την πρόοδο τους και δηλητηρίασαν την πολιτική σταθερότητα τους για ευνόητους λόγους, με τον κυριότερο να είναι η μάχη για τη συντήρηση των υπαρχόντων συσχετισμών των δυνάμεων.

Το ίδιο άλλωστε έκαναν πάντοτε όλες οι οικονομικές αυτοκρατορίες, προσπαθώντας με κάθε τρόπο να παραμένουν ρυθμιστές των πραγμάτων. Το κυριότερο πρόβλημα είναι ότι ο καπιταλισμός ( σκοπίμως δε λέω φιλελευθερισμός, διότι αυτό θα παράπεμπε σε πολιτικές ιδεολογίες, ενώ ο καπιταλισμός είναι γενικός κανόνας λειτουργίας του σύγχρονου κόσμου που μας αφορά όλους ), δεν είναι ένα μόρφωμα που επινοήθηκε για την εύρυθμη λειτουργία της ανθρώπινης κοινωνίας ούτε για να φέρει την κοινωνική ισότητα.

Κάποια κράτη βέβαια, π.χ. η Γερμανία κατάφεραν να συνδυάσουν τη γιγάντωση της ανάπτυξης και του κεφαλαίου με την εφαρμογή αποτελεσματικών για τον απλό κόσμο πολιτικών κοινωνικής πρόνοιας. Κατ’ αρχήν όμως η φύση του καπιταλισμού δεν είναι πολιτική, δεν είναι ουμανιστική, δεν είναι καν οικονομική αλλά μόνο κερδοσκοπική.

Εφόσον λοιπόν όλοι επιδιώκουν, καθένας με τις δυνάμεις του, το κέρδος, είναι επόμενο ότι δύο πράγματα θα συμβούν. Πρώτον θα υπάρξει μια περίοδος ανάπτυξης όπου όλα μοιάζουν ρόδινα και ανθηρά καθόσον ανάπτυξη ίσον εργασία για όλους. Και δεύτερον κάποια στιγμή ορισμένοι θα καταφέρουν να συγκεντρώσουν τα περισσότερα κεφάλαια στην κατοχή τους.

Η ανάπτυξη όμως δεν μπορεί να είναι ατέρμονη. Έτσι κάποια στιγμή βλέπουμε σε κράτη όπως η Γαλλία οι πρώην εργαζόμενοι της France Telecom να αυτοκτονούν γιατί κάποιος μάνατζερ τους ανακοίνωσε ότι είναι πλέον περιττοί στην εταιρία. Ποιοί; Εκείνοι που έχτισαν με τα χέρια τους το τηλεφωνικό δίκτυο της χώρας. Ό,τι έχει αρχή έχει και τέλος.

Το τρένο του καπιταλισμού συνέχιζει σφυρίζοντας στις ράγες του μέχρι η καύσιμη ύλη να σωθεί. Πριν γίνει όμως αυτό, και πριν τα πάντα αποσυναρμολογηθούν και χτιστούν πάλι απ’ την αρχή και η ιστορία συνεχίσει τον αιώνιο, επαναλαμβανόμενο κύκλο της, είναι βέβαιο ότι θα γίνουν σκληρές μάχες για τη διατήρηση των κεκτημένων.

Η Ελλάδα, με τα ισχνά μέσα που διαθέτει και την ανύπαρκτη πολιτική στιβαρότητα της, πορεύεται στη νέα δεκαετία με μόνη σανίδα σωτηρίας την Ευρώπη όπου ανήκει. Άλλως, θα ήμασταν ήδη βυθισμένοι στο υπέροχο κατά τ’ άλλα Αιγαίο πέλαγος.

Βασίλης Θ. Ιωαννίδης

Ασκούμενος Δικηγόρος 

.